Ko je favorit Beograda u Republici Srpskoj
Prijevremeni izbori za predsjednika Republike Srpske, uprkos očekivanjima dijela javnosti, očigledno nisu tema koja pretjerano zaokuplja zvanični Beograd. Razlog je jednostavan – riječ je o funkciji s ograničenim mandatom i bez stvarne političke težine u kontekstu dugoročnih interesa Srbije u Bosni i Hercegovini. Prava politička bitka, bar iz perspektive vlasti u Srbiji, tek slijedi na jesen, kada su planirani opšti izbori u Republici Srpskoj i BiH.
Godinama unazad podrška Beograda aktuelnoj vlasti u Srpskoj, prije svega Miloradu Dodiku i SNSD-u, bila je više nego vidljiva. Ta veza nije bila samo politička, već i simbolička – zasnovana na zajedničkom narativu, interesima i međusobnoj koristi. Međutim, posljednjih mjeseci svjedočimo očiglednom zahlađenju odnosa, koje je uslijedilo nakon Dodikovog dogovora s Amerikancima i skidanja sankcija njemu i njegovom najbližem krugu.
Problem za Beograd nije samo u samom dogovoru, već u činjenici da o njegovom sadržaju ništa nije poznato. Još važnije – nema naznaka da je zvanični Beograd bio unaprijed obaviješten o tome šta je Dodik obećao „zauzvrat“. U političkom smislu, to je ozbiljan signal nepovjerenja i narušavanja dosadašnjeg obrasca koordinacije.
Ipak, politika nije prostor trajnih sukoba, već privremenih zahlađenja. Aleksandar Vučić je i ranije pokazivao sklonost da paralelno održava veze sa više aktera u Republici Srpskoj – i vlastima i dijelovima opozicije. Takva strategija mu omogućava da, bez obzira na ishod izbora, zadrži uticaj nad ključnim političkim procesima, navodi Srpska info
U tom kontekstu, i pored javnih trzavica i međusobnih uvreda, nije nemoguće da se odnosi Vučića i Dodika ponovo „normalizuju“. Pragmatizam i politički interes često su jači od povrijeđenog ega. Tome u prilog ide i činjenica da Dodik posljednjih dana demonstrativno hvali svaki Vučićev potez, pokušavajući da obnovi narušenu komunikaciju.
Istovremeno, na političkoj sceni Republike Srpske pojavljuju se i „rezervne opcije“ – pojedini opozicioni lideri koji nastoje da se predstave kao prihvatljiviji sagovornici Beograda. Međutim, zasad djeluje da oni ostaju u ulozi političke rezerve, korisne za pritisak, ali ne i za stvarnu promjenu favorita.
Sagledano iz Beograda, Milorad Dodik i dalje ostaje najjači politički akter u Republici Srpskoj. Iako odnosi s Vučićem nisu bez problema, teško je zamisliti da će Srbija uoči opštih izbora potpuno odustati od podrške onome ko i dalje ima najveću kontrolu nad političkom scenom. Javne poruke o „saradnji sa svima“ zvuče diplomatski korektno, ali praksa pokazuje da Beograd uvijek ima svoje favorite – i da se oni biraju prema stepenu kontrole, a ne političkoj dosljednosti.
Jesenski izbori će, stoga, biti pravi test odnosa Beograda i Banjaluke. Do tada, prijevremeni predsjednički izbori ostaju tek politička epizoda – važna za unutrašnju dinamiku Srpske, ali bez presudnog značaja za strateške interese Srbije.
