Pobjeda za inokosne funkcije opoziciji ne znači ništa bez većine u Narodnoj skupštini RS

Osvojiti vlast na opštim izborima 2026. ključni je cilj za opoziciju u Republici Srpskoj, ali ukoliko do tog cilja budu išli na način kao do sada, a to su međusobne optužbe i trka ko će predložiti kandidata za dvije inokosne funkcije, neće im biti od koristi ne samo na putu do Palate Republike i Predsjedništva BiH, već i onom mnogo važnijem, a to je sticanje većine u Narodnoj skupštini RS, bez koje, zapravo, nemaju ništa.

Imati većinu u parlamentu Srpske znači praktično imati sve u svojim rukama – od budžeta, zakona, imenovanja, izglasavanja podršci Vladi RS, odbrambenih institucionalnih mehanizama, a to je višestruko u odnosu na ono što nudi fotelja predsjednika Republike Srpske ili srpskog člana Predsjedništva BiH.

Niko ovdje ne spori važnost dvije pomenute funkcije jer su one reprezent institucija Republike Srpske, ali je zakonodavna vlast ta koja bi trebalo da bude sve i svja.

Odlično to zna aktuelna skupštinska većina predvođena SNSD-om, koja kada svi dođu u salu parlamenta broji više od 50 narodnih poslanika, što je više nego dovoljno da se u djelo sprovedu sve želje, bilo da se radi o izgradnji auto-puta pa do asfaltiranja onog seoskog.

Odlično sve ovo zna i opozicija, kao i to da se sa 26 poslanika, koliko trenutno broje zahvaljujući SDS-u, PDP-u, Listi Za pravdu i red i Narodnom frontu, ne pitaju ni toliko da im se prihvati bilo kakav amandman jer im za većinu treba 42 od 83 poslanika.

Upravo zato, ocjenjuju analitičari, fokus rada i djelovanja u narednim mjesecima mora da bude i izbor najboljih kadrova koji će pokušati da osvoje većinu u Narodnoj skupštini RS, a ta većina bi im automatski, naravno uz solidan broj osvojenih mandata za parlament BiH, dala mogućnost da i tamo legitimno uđu u priču o formiranju vladajuće većine.

Kako dalje navode, gledajući način na koji opozicija, bar zasad, pristupa narednim izborima i koliko daju važnosti dvjema pozicijama, “ne mogu se oteti utisku da samo nastavljaju mantru koja godinama vlada u Srpskoj, a to je da se sve pita jedan čovjek”, pa se nadaju da će se i njima pružiti ista šansa, što je, dodaju, potpuno pogrešan pristup.

“U normalnim društvima i uređenjima, parlamentarnim demokratijama, logično je da su parlamenti najbitnija vlast i da se tu donose zakoni. Naše iskustvo, skoro dvodecenijsko, govori nam da je o donošenju zakona i načinu djelovanja Narodne skupštine RS odlučivao jedan čovjek. Možda je to uticalo na poimanje i percepciju važnosti da se pojedinci domognu inokosnih funkcija, što bi predstavljalo izvor dalje političke moći”, kaže Tanja Topić, politički analitičar.

S tim u vezi, naglašava ona, političke partije ovdje prave veliku grešku.

“Najbitnije je da postoji skupštinska većina sastavljena od stranaka iz koje je i nosilac inokosne funkcije. To je slagalica koja je većini političkih aktera nebitna u predizbornoj kampanji”, navodi Topićeva za “Nezavisne novine”.

I novinar Dragan Maksimović zastupa stav da je fokus opozicije u Republici Srpskoj vidljivo deformisan u korist inokosnih funkcija i da time objektivno zanemaruju ključnu tačku moći, a to je, kako smo i rekli, stabilna i većinska kontrola u Narodnoj skupštini RS kao nosiocu zakonodavne vlasti.

“Pobjeda na jednoj ili čak dvije funkcije, koje lijepo izgledaju samo na bilbordu, ne znači vlast, već samo dobru naslovnu stranu ako iza toga ne stoji većina koja donosi zakone, budžet i kadrovske odluke. Opozicija bježi u inokosne trke jer su politički atraktivne. Lakše se personalizuje kampanja, fokus prebaci na ličnost, emociju i ‘duel’ sa liderom vlasti, što je medijski isplativije od mukotrpnog objašnjavanja liste i programa za stvarni život građana”, pojašnjava Maksimović za “Nezavisne novine”.

U ambijentu dugotrajne dominacije jedne partije, kao što je to slučaj u Republici Srpskoj, Maksimović kaže da opozicija često psihički traži “skraćeni put”.

“Odnosno, traži pobjedu nad liderom, a kao zamjenu za strateški rad na mreži aktivista, kadrova i kontrole biračkih odbora, što je nužan uslov za rast broja poslaničkih mandata. Individualne sujete i unutaropoziciona takmičenja za kandidature na inokosnim funkcijama guraju u drugi plan racionalno pitanje – ko i kako će braniti eventualno osvojenu funkciju kroz parlamentarnu većinu?”, zaključuje Maksimović.